Badania archeologiczne

Dział archeologiczny prowadzi badania i nadzory archeologiczne na terenie miasta Stargard oraz w jego okolicach. Najważniejszymi badaniami przeprowadzanymi w ostatnich latach były prace archeologiczno-architektoniczne na terenie dawnego klasztoru augustianów-eremitów, na Kwartale IX, oraz na Rynku Staromiejskim.

KLASZTOR

Stacjonarne badania wykopaliskowe na terenie dawnego klasztoru augustianów-eremitów rozpoczęto się w 2005 r.. Były one konsekwencją przeprowadzonych rok wcześniej badań interwencyjnych.

Rozpoczęta w poł. XIII wieku budowa kościoła i klasztoru zakończona została na początku wieku XIV. Powstałe w tym czasie założenie przetrwało z niewielkimi zmianami do 1 poł. XVII stulecia.

Efektem dotychczasowych prac było pozyskanie nie tylko licznych obiektów ruchomych (ceramika, drewno, skóry, metale, numizmaty), ale i ustalenie formy i zasięgu kościoła klasztornego oraz częściowo zabudowy klasztornej. Przebadano ponadto szereg pochówków oraz dwie krypty grzebalne, w tym kryptę rodu von Krockow. Pod reliktami średniowiecznego kościoła klasztornego odsłonięto pozostałości starszej, pochodzącej z końca XII w. świątyni związanej z osadą targową (kościół nie jest wzmiankowany w żadnych znanych źródłach historycznych). W pobliżu wschodniego skrzydła klasztornego natrafiono natomiast na pozostałości portu rzecznego z XIII/XIV w. Podsumowaniem trzech sezonów prac badawczych była otwarta w maju 2008 r. wystawa zatytułowana „Handel, religia, nauka, czyli stargardzki klasztor w augustianów w świetle badań archeologicznych” oraz konferencja międzynarodowa „INTRA ET EXTRA CLAUSURAM. Klasztor w średniowiecznym mieście północnej Europy”.

KWARTAŁ IX

W grudniu 2008 roku zakończyły się trwające 14 miesięcy ratownicze badania wykopaliskowe na jednym z dawnych kwartałów Starego Miasta tzw. Kwartale IX. Przeznaczony do badań obszar obejmujący ponad 11 000 m². sprawiał, że badania te były największymi w swoim czasie badaniami archeologiczno-architektonicznymi na terenie Pomorza Zachodniego wykonywanymi w mieście.

Wykopaliska na obszarze Kwartału IX przyniosły szereg informacji na temat użytkowania badanego obszaru na przestrzeni ponad dwóch tysięcy lat. Najstarszymi śladami osadniczymi były obiekty związane z ludnością kultury łużyckiej, które na podstawie materiału ceramicznego można datować na okres Hallstatt D. W środkowej części kwartału natrafiono na pozostałości szkieletowego cmentarzyska wczesnośredniowiecznego datowanego wstępnie na podstawie zabytków ruchomych na X-XII w., które należy wiązać z mieszkańcami ówczesnego grodu i podgrodzia. Najbardziej interesującym odkryciem, datowanym wstępnie na koniec XIV stulecia są pozostałości pracowni odlewniczej zlokalizowane pod niepodpiwniczoną kamienicą narożną kwartału przy ul. Bolesława Chrobrego, na parceli 12. Odkryto tam piec do topienia metalu, setki fragmentów form odlewniczych grapenów i dzwonów oraz odpady brązowe pozostałe po procesie odlewniczym. Odkrycie potwierdza istnienie w mieście warsztatów odlewniczych, o których pośrednio donoszą źródła pisane z XV w. Na terenie Kwartału IX odkryto również kilkanaście latryn i studni z których pozyskano przeróżne przedmioty codziennego użytku.

W trakcie badań pozyskano ponad 170 000 fragmentów tzw. Zabytków masowych (ceramika, szkło czy detal architektoniczny), oraz ponad 1170 zabytków wydzielonych (monety, sprzączki, przedmioty drewniane czy skórzane). Wyniki badań zaprezentowano na otwartej w czerwcu 2009 wystawie pt: „MIĘDZY TRAKTEM A TARGIEM DRZEWNYM. Badania archeologiczne kwartału staromiejskiego w Stargardzie”.

RYNEK STAROMIEJSKI

Badania na Rynku Staromiejskim prowadzono w 2009 roku od maja do grudnia. Były to wykopaliska o charakterze interwencyjnym, w związku z inwestycją polegającą na zagospodarowaniu płyty Rynku Staromiejskiego w Stargardzie. Badania mimo stosunkowo niewielkiego zakresu przyniosły szereg informacji na temat użytkowania tego obszaru w średniowieczu.

W centralnej części placu odkryto pozostałości po pomniku Germanii, był to fragment fundamentu ceglano – kamiennego, na którym stał niegdyś cokół pomnika. Pomnik Germanii postawiono w tym miejscu w 1874 roku był on wzniesiony ku czci żołnierzy poległych w czasie wojny francusko-pruskiej. Podczas zdejmowania kolejnych warstw natrafiono w centralnej części płyty Rynku na pozostałości średniowiecznego bruku kamiennego ułożonego na osi wschód – zachód. Zachowana długość bruku wynosiła 30,3 m, oraz szerokość dochodzącą do 3,20 m. Najbardziej interesującym odkryciem, datowanym na średniowiecze są pozostałości dwóch pieców do wytopu brązu.

Przy eksploracji warstwy X natrafiono na pozostałości dwóch kramów średniowiecznych we wschodniej części płyty Rynku. Odsłonięto fragment zniszczonej konstrukcji drewnianej z zachowanym moszczeniem, składającym się z patyków brzozowych oraz większych i mniejszych kamieni polnych. Najliczniejszą część zabytków znalezionych w tym obiekcie stanowiły różnego rodzaju pozostałości wyrobów skórzanych oraz drewnianych – w tym pierwszy przykład patynki czyli tzw. obuwia ochronnego. Oprócz tego znaleziono tu dwa całe naczynia ceramiczne, jeden przykład kugeltopfa oraz dzbanka z wylewem w kształcie czwórliścia.

Z badanego terenu pozyskano ok. 12,500 fragmentów tzw. zabytków masowych (w tym ponad 7300 fragm. ceramiki, ok. 5000 fragm. kości, ok. 100 fragm. szkła, oraz po kilka przykładów kafli i detalu architektonicznego). Znaleziono ponad 400 przedmiotów zabytkowych w tym pierwsze znaleziska średniowiecznych plomb towarowych oraz pierwszy przykład znaczka pielgrzymiego w kształcie krzyża.